Diş Hekimliği Sözlüğü

Muayenede veya tedavi planında karşınıza çıkabilecek 40 terimin sade açıklamaları. Bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Editoryal politika.

Abse: Diş kökü ucunda veya diş eti dokusunda irin birikmesiyle oluşan enfeksiyon odağıdır. Ağrı ve şişlikle seyredebilir; hekim tedavisi gerektirir.
Alveol: Dişin yerleştiği çene kemiğindeki yuvadır.
Amalgam: Gümüş rengi, metal içerikli eski tip dolgu malzemesidir. Günümüzde estetik dolgular daha çok tercih edilir.
Apikal: Diş kökünün ucuyla ilgili anlamına gelir; örneğin apikal enfeksiyon kök ucundaki iltihabı ifade eder.
Artikülatör: Alt ve üst çenenin kapanışını laboratuvarda taklit eden cihazdır; kron ve protez yapımında kullanılır.
Biyofilm (Dental plak): Dişlere yapışan, bakteri içeren yumuşak tabakadır. Temizlenmezse çürük ve diş eti hastalığına yol açar.
Bleaching: Diş beyazlatma işleminin İngilizce adıdır; peroksit içerikli jellerle diş rengini açma yöntemidir.
Braket: Ortodontik tedavide dişlere yapıştırılan ve teli tutan küçük parçadır.
Bruksizm: Uykuda veya gün içinde istemsiz diş sıkma ve gıcırdatmadır. Dişlerde aşınmaya ve çene eklemi ağrısına neden olabilir.
CAD/CAM: Bilgisayar destekli tasarım ve üretim sistemidir; kron, lamina gibi restorasyonların dijital olarak üretilmesinde kullanılır.
CBCT: Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi; çene ve dişlerin üç boyutlu görüntülenmesini sağlar. İmplant ve cerrahi planlamada kullanılır.
Çürük (Dental karies): Bakterilerin ürettiği asitlerin diş sert dokusunu çözmesiyle oluşan hastalıktır.
Detertraj: Diş taşı temizliğinin tıbbi adıdır.
Diastema: Dişler, özellikle üst ön kesiciler, arasındaki boşluktur.
Diş taşı (Kalkülüs): Plağın tükürük mineralleriyle sertleşmesiyle oluşan birikintidir; fırça ile çıkmaz, hekim temizliği gerektirir.
Endodonti: Diş sinirini (pulpa) ve kök kanallarını ilgilendiren hastalıkların tedavisiyle uğraşan diş hekimliği dalıdır.
Fissür örtücü: Azı dişlerinin çukurlarının ince bir koruyucu tabaka ile kapatılmasıdır; çürük önlemeye yardımcıdır.
Flor: Diş minesini güçlendirmeye yardımcı olan mineraldir. Macun, vernik ve jel olarak kullanılır.
Gingivit: Diş etinin iltihabıdır; kızarıklık, şişlik ve kanama görülür. Genellikle geri dönüşümlüdür.
Gömülü diş: Çenede yer yetersizliği vb. nedenle tamamen çıkamamış dişlerdir; yirmilik dişlerde sık görülür.
İmplant: Eksik dişin kökü yerine çene kemiğine yerleştirilen, genellikle titanyumdan yapılan vidadır.
İnley / Onley: Dolgu ile kron arasında kalan, laboratuvarda hazırlanıp dişe yapıştırılan restorasyon türleridir.
Kanal tedavisi: Enfekte veya zarar görmüş diş sinirinin temizlenip kök kanallarının doldurulmasıdır.
Kompozit: Dişle uyumlu renkte, ışıkla sertleşen reçine bazlı dolgu materyalidir.
Kron (Kaplama): Dişin görünen kısmını tamamen saran yapay kılıftır.
Lamina: Dişin ön yüzüne yapıştırılan ince porselen kabuktur.
Maloklüzyon: Alt ve üst dişlerin kapanışındaki uyumsuzluktur.
Mine: Dişin en dış, sert ve koruyucu tabakasıdır.
Mock-up: Estetik tedaviden önce planlanan sonucun geçici materyalle ağızda denenmesidir.
Osteointegrasyon: İmplantın çene kemiği ile kaynaşması sürecidir.
Pedodonti: Çocuk diş hekimliğidir.
Periimplantit: İmplant çevresindeki dokuların iltihaplanmasıdır; tedavi edilmezse kemik kaybına yol açabilir.
Periodontitis: Dişi destekleyen diş eti ve kemik dokularının ilerleyici hastalığıdır.
Pulpa: Dişin içinde sinir ve damarları barındıran yumuşak dokudur.
Retainer: Ortodontik tedavi sonrası dişlerin yerinde kalmasını sağlayan pekiştirme apareyidir.
Sedasyon: Hastanın sakin ve rahat olmasını sağlayan hafif uyku/sakinleştirme yöntemidir; genel anesteziden farklıdır.
Sefalometrik röntgen: Yüz ve çene iskeleti ölçümleri için yan profilden çekilen röntgendir; ortodontide kullanılır.
Süt dişi: Çocukluk döneminde çıkan geçici dişlerdir.
Tam protez: Çenedeki bütün dişlerin yerine yapılan çıkarılabilir yapay diş takımıdır.
Zirkonyum: Dayanıklı ve metal içermeyen seramik malzemedir; kron ve köprülerde kullanılır.